على زمانى قمشه اى
72
هيئت و نجوم اسلامى ( فارسي )
كتاب شرحى نيز نوشته است . 2 . المقالات الاربع ، يا كتاب الاربعة ، يا كتاب القضاء على الحوادث در ستارهشناسى ، تصنيف بطلميوس ، اين كتاب قبلا در اواسط سده 2 ق توسط ابو يحيى البطريق به عربى ترجمه شد و بنا بر قولى نخستينبار در قرن اول هجرى براى شاهزاده خالد بن يزيد بن معاويه ترجمه شد و بعد از آن عمر بن فرخان شرحى بر آن نوشته بود ، بار ديگر ابراهيم بن صلت آن را در اوايل سده سوم 3 ق / 9 م به عربى درآورد و حنين بن اسحاق به اصلاح ترجمه وى پرداخت ، اصل كتاب از ميان رفته و نام يونانى آن نيز مشخص نيست ، براى ترجمه لاتينى آنكه چندبار از جمله 1138 م صورت گرفته ، از ترجمه عربى ابن صلت استفاده شده است . به گفته ابن نديم ابن صلت تفسيرى نيز بر اين كتاب نوشته بود ، سزگين اظهارنظر مىكند كه ممكن است منظور ابن نديم از تفسير همان ترجمه باشد ، ولى وى توجه نكرده است كه ابن نديم هر دو كار را به ابن صلت نسبت داده است . قفطى در اينباره مىنويسد : از جمله كتب بطلميوس كه به عربى نقل شد كتابى است كه از براى شاگردش سورى ( - سورس ) تأليف نموده و ابراهيم بن صلت آن را به عربى نقل نموده و حنين بن اسحاق آن را اصلاح كرده است ، امّا سزگين اين ترجمه را از حنين بن اسحاق مىداند . حاجى خليفه نام شارحان ثمره ( الاربعة ) را چنين آورده است : « شرح ابو يوسف اقليدسى ، شرح ابو محمد شيبانى ، شرح ابو سعيد ثمالى ، شرح ابن طيب جاثليقى سرخسى و شرح يك منجم ديگر كه شاگرد امير شجاع رستم بن مرزبان 485 ق بوده و شرح خواجه نصير الدّين طوسى كه يكى از بهترين شرح